Türk futboluna amatör çerçeveden bir bakış: 7 bölgeden 7 farklı şehrin amatör spor kulüpleri federasyonu başkanıyla, amatör futbolun sorunlarını konuştuk
Futbol, amatörüyle profesyoneliyle her yaştan bireyin en çok ilgi duyduğu spor olarak karşımıza çıkıyor. Amatör futbol, profesyonel futbolun gölgesinde kalsa da amatör liglerde yarışan futbolcuların o meşhur paylaşımı, gözlerin dolmasına yetiyor: “Sevdanın ligi olmaz”
Türkiye’nin doğusundan batısına, kuzeyinden güneyine her şehrin onlarca, kimi zaman yüzlerce amatör futbol takımı bulunuyor. Amatör futbol, özellikle de maddi anlamda, profesyonel futbol kadar şanslı olmasa da ayakta kalmak için her daim yoğun çaba sarf ediyor. Peki, ne kadar ayakta kalabiliyor?
Yıllar evvel, bir röportajım sırasında Ankara Amatör Spor Kulüpleri Federasyonu Başkanı Murat Kandazoğlu’na, kafama takılan o soruyu yöneltmiştim. Aldığım yanıt ise çok çarpıcıydı:
“SORU: Ankara gibi bir yerde ‘İmkânlar kısıtlı, amatör yok olmak üzere’ deniliyor. Başkentte bunlar deniyorsa diğer illeri düşünemiyorum bile…
Murat Kandazoğlu: Diğer iller bizden daha şanslı.
SORU: Onların şansı ne peki?
Murat Kandazoğlu: Bizim en büyük şanssızlığımız, başkent olmamız. ‘Terzi kendi söküğünü dikemez’ sözü var ya, işte biz de kendi söküğümüzü dikemiyoruz. Maalesef, hep es geçiliyoruz ve bu duruma çok üzülüyoruz.”
Peki, Murat Kandazoğlu’nun da dediği gibi diğer iller daha mı şanslıydı? Türkiye’de amatör futbol ne durumda? Gereken değer ve destek veriliyor mu? Amatör futbolun en büyük sıkıntısı ne? Yedi bölgeden yedi farklı şehrin amatör spor kulüpleri federasyonu başkanıyla görüştük. İlk durağımız Akdeniz.
“BAŞLICA SORUNUMUZ: TESİS, TESİS, TESİS”
Türkiye Amatör Spor Kulüpleri Konfederasyonu (TASKK) Genel Başkan Yardımcısı ve Mersin Amatör Spor Kulüpleri Federasyonu Başkanı Mithat Ertaş’a, Mersin amatör futbolunun en önemli sıkıntısını sorduk. Aldığımız cevap ise oldukça netti: “Tesis, tesis, tesis.”
2013 yılında Akdeniz Oyunları’na ev sahipliği yapan Mersin, o tarihten sonra birçok tesise sahip oldu. Peki, tesisler yeterli değil miydi? Mersin’de 112 amatör futbol takımı olduğunu söyleyen başkan Mithat Ertaş, “Akdeniz Oyunları’ndan sonra, birçok tesis kazandık ama futbol sahasını az kazandık. Yerel müsabakaları oynatmak için büyük sıkıntılar çekiyoruz. Başlıca sorunumuz; tesis, tesis, tesis. Mersin, bu mevsimlerde çok yağış alıyor. Sentetik futbol sahamız çok olmadığı için bunun sıkıntısını da ayrıca yaşıyoruz” diye konuştu.
“Türkiye’de futbol, yalnızca profesyonel futbol değildir” değildir diyen Ertaş, “Türkiye genelinde binlerce amatör futbol müsabakası oynanıyor. Amatör futbolcular, daha çok şey hak ediyor. Gençlik ve Spor Bakanı Sayın Osman Aşkın Bak, ‘Kulüp sayısını, sporcu sayısını fazlalaştıralım’ diyor. Bunları fazlalaştırırken de bu müsabakaları oynatacak sistemin de değişmesi gerekiyor. Böyle olunca da yine tesis sorunu karşımıza çıkıyor. Bir an önce tesisleşmeye gidilmeli. Tesis sayısını artırmak için gerekli görüşmeleri yapıyoruz” şeklinde konuştu.
AMBULANSIN SAATİ ZAMLANDI, SAĞLIK SORUNLARI ARTTI
Mersin amatör futbolda yaşanan başka sorunlara da değinen Mithat Ertaş, özellikle sponsorluk konusuna şu şekilde vurgu yaptı:
“Futbol kulüplerimize sponsor olunması lazım. Süper Lig ve 1’inci Lig isimleri satılıyorsa en azından amatör liglerin de Türkiye genelinde isminin sponsor olarak satılması lazım. Mersin’deki en büyük sorunlardan biri de hakem sıkıntısı. Hakem ücretlerinin çok düşük olması, maalesef birçok arkadaşımızın hakemliği bırakmasına neden oluyor. Hakem sorununun mutlaka çözülmesi lazım. Bir diğer sorun da ulaşım. İlçelerimiz, Mersin merkeze çok uzak. Kulüplerimizin deplasmana gidip gelmesiyle ilgili de bazen sıkıntılar yaşıyoruz. Zaman zaman da sağlık sıkıntıları oluyor. Maalesef futbol sahalarına ambulans gelmiyor. Ambulansın saati de zamlandı.”
AMATÖR FUTBOL NASIL AYAKTA DURUR?
Akdeniz’den Güneydoğu Anadolu’ya gidildiğinde, yine aynı sorunla karşılaştık. Şanlıurfa Amatör Spor Kulüpleri Federasyonu Başkanı Adnan Yükselir, “Bana ne sorarsanız sorun, tesis yetersizliği derim” dedi ve ekledi:
“Şanlıurfa’da 90 futbol takımı var. Ne kadar çok tesisimiz olursa o kadar çok imkânımız olur. Nüfusumuz artık 3 milyona dayandı. Şehrimiz sürekli göç alıyor. Takım sayımız da epey bir yükseldi. Şu an 5 futbol sahamız var. Bize en az 5 saha daha lazım. En azından bir 10-15 yıl rahatlarız. Maçlarımızı oynamaya elverişli, yapımı tamamlanan bir sahamız var. Fakat bazı bürokratik problemlerden dolayı teslim edilemiyor. O saha da faaliyete geçerse en azından yükümüz biraz daha hafif olacak. Birkaç tesis için söz aldık. Onların yapımına başlanırsa ve tesisler faaliyete geçerse Şanlıurfa sporu, bir nebze de olsa rahatlayacaktır.”
Şanlıurfa’da özellikle de yerel yönetimlerden destek isteyen başkan Yükselir, “Çoğu kulüpte hem başkanlık, hem hocalık, hem de malzemecilik yapanlar var. Yani, kulübün her şeyiyle ilgileniyor. Belki de çoğu zaman ailesinin rızkını oraya harcıyor. Senede bir, Gençlik ve Spor Bakanlığı’ndan yardım alıyoruz. Büyükşehir belediyesinden, ilçe belediyelerden rica ediyoruz, alıyoruz. Sağ olsunlar, az da olsa bir yardımları oluyor. Yardımlar olmasa takımlarımızın ayakta durma şansı yok. Özellikle yerel yönetimlerin vereceği destekle amatörler ayakta durur. Bizler kamu görevi yapıyoruz. Spor kulüplerimize daha çok yardım etmeleri gerekir” şeklinde konuştu.
ÇÖZÜM YURT DIŞINDA
Çanakkale’de, 63 amatör futbol takımı olduğunu belirten Çanakkale Amatör Spor Kulüpleri Federasyonu Başkanı Dr. Firuz Erdil ise, “Takım sayısı fazla, futbol sahamız az. Çoğu yerde tesis sıkıntısı giderildi ama bizim özellikle de futbol sahası konusunda eksikliğimiz var” dedi.
Amatör futbolun daha çok desteklenmesi gerektiğini ifade eden Dr. Erdil, çözüm için de yurt dışında uygulanan yöntemlere dikkat çekti. Yurt dışında, spor kulüplerinin aynı zamanda eğitim kurumu olduğunu dile getiren Erdil, şunları söyledi:
“Yurt dışında uygulanan yöntemler var. Oralarda spor kulüpleri, aynı zamanda bir eğitim kurumu. Antrenör istihdam ediyorlar. Değişik yaş kategorilerinde sporcular yetiştiriyorlar. Onlara spor eğitimi de veriyorlar. Çocukları kötü alışkanlıklardan da koruyorlar. Yani, çok daha sağlıklı bireyler yetiştirmiş oluyorlar. Bir kulüp, bütçesini hazırlıyor. Hangi spor dallarında katılacağını belirledikten sonra toplam masrafı yazıyorlar. Bunun en az yüzde 40’ını oradaki yerel yönetimler karşılıyor. Burada da aynı şekilde bir yöntem uygulanıp bakanlık, yerel yönetim veya benzeri kuruluşların masrafları karşılaması gerekir. Çünkü spor kulüpleri, devlet adına bu işlemleri yapıyor, sürdürüyor. Transfer bedelleri haricinde, malzeme, seyahat vb. yıl içinde yapılacak olan harcamaların belli oranda desteklenmesi lazım. ‘Ben istediğim kulübe, şu kadar göndereyim, bu kadar göndereyim’ değil, faaliyete katıldıktan sonra bu yardımların alınması gerektiğini savunan kişileriz her zaman. Devlet, kulüplerin yapmış olduğu harcamanın yüzde 40’ını karşılasa, bu spor kulüpleri daha fazla sporcu yetiştirir, daha fazla müsabakalara katılır. Altyapıdan da daha fazla çocuk yetişir.”
38 TAKIMA TEK TESİS
Doğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan Iğdır’da 38 amatör futbol takımı yer alıyor. 38 kulüp, yalnızca tek tesiste çalışma imkânı buluyor. Iğdır Amatör Spor Kulüpleri Federasyonu Başkanı Filit Yıldırım, bu konudan oldukça muzdarip. “Tesis her şeydir” diyen başkan Yıldırım, şunları kaydetti:
“Şu an merkezde tek sahamız var. O yüzden de çok sıkıntı çekiyoruz. Havalar ısınınca, ikinci bir sahanın temeli atılacak ama o da yeterli mi derseniz, yeterli değil tabii. Merkezde en azından 3-4 tesis olması gerekir. Tesis her şeydir. Çocuklara daha iyi şartlarda futbol oynatırsak başka çocuklara da teşvik olur. Çocukların eğitimleri aksamasın diye saatleri ona göre ayarlıyoruz. O zaman da veliler havanın soğuk olmasından dolayı çocuklarını göndermek istemiyor. Bu tür zorluklar da yaşıyoruz. Mutlaka ikinci bir tesisin olması lazım, başka çaresi yok. Tesis sorunu olmayan iller de var. Birçok ilde çok sayıda sentetik saha oluyor. Rize ve Erzurum’da birçok saha yan yana.”
Iğdır’da sponsorluk konusunda sıkıntılar yaşadıklarını ifade eden Yıldırım, “Sponsorluk için birçok kez devreye girdik ama kimse yanaşmadı bu konuya. Sponsor olunduğu zaman kulüpler daha rahat olur. İnsanları ikna edemedik bir türlü. Gençlik ve Spor Bakanlığı, bazen belli bir miktar nakdi yardımda bulunuyor ama her takım 2 defa deplasmana gittiğinde, zaten o para anca oraya yetiyor. Yapılan yardımlar, tabii ki yeterli değil” diye konuştu.
LİSANSLAR PAHALI, MALZEME SIKINTISI ÇEKİLİYOR…
Iğdır’da başkan Yıldırım, Rize’de tesisleşme konusunda sorun olmadığını dile getirmişti. Peki Rize gerçekten de bu konuda rahat mıydı? Evet, Rize amatörü tesisleşme konusunda sıkıntı çekmiyordu ama onların sıkıntısı çok daha başkaydı. İyidere Gençlik ve Spor İlçe Müdürü ve Rize Amatör Spor Kulüpleri Federasyonu Başkanı Ali Çelik, “Tesisleşmeyle ilgili sorunumuz yok. Devletimiz tesis yapıyor ama tesisleri doldurmada sıkıntı yaşıyoruz” dedi.
Rize’de futbola ilginin eskisi kadar olmadığını söyleyen Çelik, “82 futbol takımımız var. Kulüp sayısı olarak gayet iyi durumdayız. Ancak çocukları, kulüplere çekme konusunda sıkıntımız var. Rize’de artık futbola eskisi gibi sıcak baktıklarını düşünmüyorum. Futbolda, son zamanlarda yaşanan kötü gelişmelerden etkilenen veliler, çocuklarının futbol oynamasını istemiyor. Yukarıdaki (profesyonel liglerde) çirkinlikler görülünce, aşağıda (amatör liglerde) da sanki aynı şeyler oluyormuş gibi Rize’de futbola artık pek sıcak bakılmıyor açıkçası. Maddi sorunlarımız da var. Malzeme sıkıntısı çekiyoruz, lisanslar da pahalı. Ülkemizdeki ekonomik sıkıntıların yoğun olmasından dolayı, kulüplerin sayısı aynı kaldı. Sponsorluk anlaşmaları da zorlaştı. Kulüpler de doğal olarak malzeme bulmakta, sporcu bulmakta sıkıntı yaşıyor” diye konuştu.
TESİS VAR, YETİŞTİREN YOK
“Bana göre Türk futbolunda tesis sorunu yok” diyen başkan Çelik, “Rize’de tesisleşme konusunda, devletin inanılmaz derecede bir artısı var. Sağ olsun, Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak’ın da etkisi çok fazla. Pek bilinmez ama amatör kulüplere yardım, kendisinin ilk dönemindeki bakanlığında başladı. Bize inanılmaz bir tesis kazandırdı. Türkiye’de zannetmiyorum, 24 amatör takıma soyunma odası verilsin, taban birliklerine bina verilsin. Tesisleşme konusunda sıkıntımız yok. Hatta çok daha iyi tesislerin planlanması ve yapılması da söz konusu ama tabii, önemli olan bu tesisleri doldurmak. Çocukları eğitmek. Onları futbol sahalarına çekmek. Rize’de, sporcu yetiştirecek antrenör sıkıntısı da yaşıyoruz. Yanımızda Trabzon var. Trabzon’da, antrenör kalitesi daha iyi olduğu için bilinçli bir kulübe sahip oldukları için futbolcu yetiştirme konusunda çok fazla sıkıntı çekmiyorlar. Burada aynı özellikleri taşıyan çocuklar olsa da sporcular, çok nadir bir şekilde A takıma yükseliyor ya da üst düzeyde oluyor. Burada en büyük sorun; yetiştirici” diye görüş belirtti.
Amatörün hiçbir geliri olmadığını da vurgulayan Çelik, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Türkiye’de profesyonel takımların inanılmaz derecede borçlanması, paraları pervasızca harcaması, sanki amatör de harcıyormuş izlenimi yaratıyor. Amatör kulüplerdeki yöneticilerimiz maalesef dilencilik yapıyor. Sağdan soldan isteyerek birtakım şeylere ulaşıyorlar. Amatörün hiçbir geliri yok çünkü. Sponsorluk anlaşmalarının daha da ileri gitmesi lazım. Yerel yönetimler ellerinden geleni yapmaya çalışıyor ama yeterli değil. Kulüpleri desteklediğiniz zaman o kulüp, otomatik olarak antrenörlerini, futbolcularını bulacaktır. Lisanslı sporcu sayısı artacaktır. Malzeme ve maddi yardım yapıldığı zaman problem yaşanacağını zannetmiyorum.”
UŞAK BELEDİYESİ, AMATÖRÜ KUCAKLIYOR
Ege’ye doğru yol alındığında ise 42 amatör futbol takımı bulunan Uşak’ın çok daha iyi şartlarda olduğu gözlendi. Uşak Amatör Spor Kulüpleri Federasyonu Başkanı Osman Kocabıyık, Uşak Belediyesinin amatör takımlara, çok büyük katkı sağladığının altını çizdi.
Uşak’ta, amatör futbolun son yıllarda çok daha iyi imkânlara sahip olduğunu ifade eden Kocabıyık, “Uşak amatör olarak bundan 2-3 yıl öncesine kadar saha ve malzeme sıkıntımız vardı. Genelde maddi anlamda sıkıntılarımız oluyordu. Son yıllarda, Uşak Belediye Başkanı Mehmet Çakın’ın amatörlere çok büyük yardımları oldu. Amatör takımlarımız özellikle maddi anlamda çok ciddi destekleniyor. Uşak Belediyesi, amatörlere gelir elde edecek imkânlar da sunuyor. Maddi yardımın yanında, manevi yardımlarda da bulunuyor. Yani bizlere, bir şekilde yardım ediyor. Bizlerle hep iç içe. 20 yıldır bu işin içerisindeyim. Her dönemde, belediye başkanları partisel olarak gelirler, giderler. Benim için hizmet edenin partisi hiç önemli değil. Hangi partiden olduğu beni ilgilendirmiyor. Ben, hizmet eden insanlara saygı duyuyorum. Bu insanların isimlerini anmak da benim için bir onur” ifadelerini kullandı.
“Kötü alışkanlıklardan kurtulmak için en güzel ortam, spor ortamlarıdır” diyen başkan Kocabıyık, şöyle devam etti:
“Devletin asli görevlerinden biri, halkına spor yaptırmak ve spor alışkanlığı kazandırmak. Bu alanda projeler yapılmalı. Bütçelerin belli bölümleri, spor alanında kullanılmalı ve bunlar mutlaka denetlenmeli. Uşak nüfusu arttığında ya da takım sayısı yükseldiğinde saha da yetmeyecek. Semt sahaları yapılması lazım. Halı saha değil, mutlaka semt sahaları yapılmalı. Saha zeminlerinde sıkıntılarımız oluyor. Soyunma odaları da her zaman için problem. Isınmada da problemimiz oluyor ama onun haricinde genelde biz maçlarımızı çok iyi bir şekilde oynatıyoruz.”
KONYA RAHAT, ÜÇ BÜYÜKLER SIKINTIDA
Son bölge olan İç Anadolu’ya geldiğimizde ise Konya amatörünün de keyfinin yerinde olduğu görüldü. Konya Amatör Spor Kulüpleri Federasyonu Başkanı Remzi Ay, 120 amatör futbol takımı olan Konya’da, malzeme ve tesis konusunda hiçbir şekilde sıkıntı yaşamadıklarını belirtti.
Konya 2021 İslami Dayanışma Oyunları’ndan sonra tesislerde büyük artışlar olduğunu dile getiren başkan Ay, “Konya’da büyük yatırımlar oldu. Özellikle, İslami Dayanışma Oyunları’ndan sonra tesislerde büyük artışlar oldu. Gençlik ve Spor Bakanlığının yaptığı futbol sahalarımız da var. Konya amatör olarak malzeme, tesis ve futbol sahası konusunda sıkıntımız kesinlikle yok. Takımlarımızın malzeme giderlerinin hepsini, Konya Büyükşehir Belediyesi sağlıyor. Merkez ilçelerimizin de amatör futbola büyük katkıları oluyor. Sahalarımız gece maçlarını oynatmaya da elverişli. Özellikle havaların sıcak olduğu yaz aylarında, maçlarımızı gece oynatıyoruz. Bu durum, okula giden çocuklarımız açısından da bize çok büyük katkı sağlıyor. Gençlik kulüplerimizde biraz sıkıntılar var. Onların transfer ücretleri, yol ücretleri gibi masrafları oluyor” diye görüş belirtti.
Aynı zamanda, TASKK genel başkan vekili de olan Remzi Ay, üç büyükşehir İstanbul, Ankara ve İzmir’de tesis sıkıntısı olduğunu ifade etti. Özellikle İstanbul’da, tesis konusunda büyük sıkıntılar olduğuna dikkat çeken Remzi Ay, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Devlet, tesis yapacak ama İstanbul gibi bir yerde yer bulamıyor. Bakırköy, Sarıyer gibi merkezi yerlerde tesis yapılacak yer kalmamış. Amatör sporcuya uzak bir yerde de tesis yapılmamalı. İstanbul’da ulaşım, saatlerce sürebiliyor. Tesisler, çocukların bulundukları yerde olmalı. Gençlik ve Spor Bakanlığı, bizden İstanbul’da yerler istedi, onları belirledik. Tesisler yapılacak. Bakanlık ve belediyeler, diğer illerimizde yatırım yapıyorlar. Şu an Türkiye genelinde, yüzde 99,5 sentetik ve çim sahalar var. Toprak saha yok denecek kadar az vardır. 3 büyükşehir ve futbol takımı fazla olan iller dışında, futbol sahalarıyla ilgili çok fazla sıkıntı yok. Bakanlıktan talep edildiği sürece, o talep yerine getiriliyor.”
- Bu haber, Avrupa Birliği finansal desteği ile üretilmiştir. Haberin içeriği tamamıyla Didem Çam’ın sorumluluğu altındadır. Avrupa Birliği’nin ve Gazeteciler Cemiyeti’nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.